Website orthopedagogiek

 Aanvraagformulier intelligentietest (capaciteitenonderzoek)
 
www.rijsimulatorlessen.nl (Autorijschool P. Eckhardt te Boxtel e.o.)
 
 

 


Antisociale jongeren

Antisociaal gedrag verwijst naar ernstige regel– en normovertredingen. Bij antisociaal gedrag is er steeds een slachtoffer of benadeelde, pesten, liegen, vechten of stelen zijn voorbeelden van antisociaal gedrag.

Definitie: Een antisociale attitude is een algemene houding waarbij men anti-gezag,  anti-school, anti- maatschappij enz. is. Regel– en normovertredingen worden onderbouwd door deze houding.

Een antisociale gedragsstijl verwijst naar een algemene omgangsstijl, gekenmerkt door:

ü  een algemeen manipulatief en opportunistisch gedrag tegenover anderen

ü  verantwoordelijkheidsvlucht

ü  onmiddellijke behoeftebevrediging.

Gedragsmoeilijkheden

Hiermee bedoelt men sociaal ongewenst gedrag waarvan anderen het slachtoffer zijn en waarbij de dader, althans op korte termijn ten onrechte het voordeel aan zijn kant haalt.

Gedragsmoeilijkheden bestrijken een heel breed gebied van probleemgedragingen, een adolescent die steelt en spijbelt, een hyperkinetische jongen, die op de zenuwen werkt, een al te opstandige leerling.

Gedragsmoeilijkheden onderscheiden zich van emotionele moeilijkheden.

Bij emotionele moeilijkheden als angstklachten, psychosomatische problemen enz ., zijn het in de eerste plaats de probleemdragers zelf die er de last van hebben.

Gedragsmoeilijkheden en emotionele moeilijkheden nemen het overgrote deel van het probleemgedrag bij kinderen in.

Gedragsstoornissen

Gedragsstoornissen vormen een deelgroep binnen de gedragsmoeilijkheden.

Hierbij is sprake van een zich herhalend en aanhoudend gedragspatroon, waarbij grondrechten van anderen of belangrijke bij de leeftijd horende sociale normen of regels worden overtreden.

Een probleem in de terminologie is dat conduct en behaviour beiden in het  Nederlands vertaald worden door gedrag.

Een antisociale jongere is hetzelfde als een gedragsgestoorde jongere.

Oppositioneel of opstandig gedrag

Oppositioneel of opstandig gedrag is een mildere vorm van antisociaal gedrag, zowel kwantitatief als kwalitatief, omdat oppositionele jongeren vaak meer sociaal betrokken zijn dan antisociaal gedragsgestoorde jongeren, wel heeft oppositioneel-opstandig gedrag op jonge leeftijd een voorspellende waarde voor later antisociaal gedrag, vooral als agressieproblematiek een prominente rol speelt.

Delinquente jongeren

Delinquente jongeren zijn jongeren die een delict hebben gepleegd en veroordeeld zijn.

Er is een verband tussen gedragsstoornissen en delinquentie. Sporadisch delinquent gedrag verwijst niet automatisch naar een antisociale gedragsstoornis.

Psychopathie en gedragsstoornissen.

Psychopathie heeft meer te maken met psychische tekortkomingen zoals gebrek aan empathie, onvermogen tot emotionele binding met anderen, gebrek aan schuld en schaamte en algemene onbetrouwbaarheid, ontbreken van spijt.

Er is een groeiende bewustwording gaande dat 70% van de volwassenen die antisociaal waren als kind al antisociaal waren.

90% van de personen met een antisociale persoonlijkheidsstoornis hebben tenminste een bijkomende psychiatrische diagnose.

Vuistregel

Als vuistregel voor de differentiatie tussen gedragsmoeilijkheden, anti-sociaal gedrag en delinquentie gelden, dat in een extreme vorm de termen chronische delinquentie, gedragsstoornis en antisociaal gedrag elkaar overlappen.

Op grond van een eenmalig delict kan men niet van een jongere met een gedragsstoornis spreken; evenmin mag sporadisch antisociaal gedrag verward worden met een antisociale gedragsstoornis. Anderzijds zijn er ook ernstige antisociale jongeren zonder delicten.

Kenmerken van gedragsstoornissen:

Regel- en normovertredingen vormen een belangrijk aspect bij de problematiek van de gedragsstoornissen.

Normen verwijzen naar algemeen maatschappelijk geldende en vastgelegde richtlijnen, die bij overtreding tot een delict gerekend worden (vechten, stelen, inbreken, vernielen, spijbelen)

Regels zijn niet universeel en worden door gezagsdragers opgelegd om het sociale verkeer te regelen (schoolregels, gezinsregels)

In principe is er ook afspraakovertredend gedrag, waarbij een gezamenlijke richtlijn overschreden wordt waar zwaar aan getild wordt.

Gedragsmoeilijkheden evolueren dikwijls van meer openlijke vormen naar clandestiene of stiekeme vormen. Het meest problematisch zijn jongeren die beide vormen blijven vertonen (de beweeglijken)

Gedragsmoeilijkheden kunnen fysiek of verbaal zijn. Fysiek geweld verwijst naar vroegere ontwikkelingsfasen terwijl verbaal geweld zich meestal later ontwikkelt

Instrumenteel of doelgericht is een andere indeling. Bij kleuters zien we instrumenteel gerichte agressie, een kind wordt opzij geduwd om een speelgoedje te kunnen pakken. Doelgerichte agressie is erop gericht om anderen pijn te doen (vijandige agressie) Vijandige agressie is steeds verontrustend

Rechtstreeks of onrechtstreekse agressie.

Onrechtstreeks agressie bestaat b.v. uit het verspreiden van roddels en anderen aanzetten tot openlijke agressie, het gebruik van derden om een oude rekening te vereffenen enz.

Destructief en niet destructief. Destructief verwijst naar vechten, aanranding, wreedheid tegenover dieren. Niet destructief zijn spijbelen, regelovertredend gedrag, irriteren enz.

Vroege en late starters

Deze indeling is opgenomen in de DSM.

Vroege starters zijn jongeren die op jonge leeftijd, voor 12 of 13 jaar ernstige normovertredingen plegen en in contact komen met het gerecht en politie. (slechte prognose)

Late starters zijn meer sociaal vaardige adolescenten, die onder invloed van deviante leeftijdsgenoten gedragstoornissen beginnen te vertonen. Ze stappen later in het antisociaal proces en stappen er ook eerder uit (gunstiger prognose)

Voor een groot deel vallen vroege starters samen met levensloop persistent antisociaal gedrag zoals dat wordt beschreven d.m.v. de taxanomie van Moffit, late starters vallen dan samen met adolescentie-gelimiteerd anti-sociaal gedrag beschreven door Moffit (blz 26-30)

Hoe kan het zo ver komen?  Ontwikkelingsfasen

4 fasen model van Patterson

Gerald Patterson heeft met medewerkers vastgesteld dat gedragsstoornissen doorgaans voortvloeien uit een coërcief ontwikkelingsproces of afdwingproces.

Dit is een proces waarin gezinsleden onaangenaam en irriterend reageren en daardoor iets afdwingen van andere gezinsleden. Moeders roepen, tieren, zeuren, dreigen en slaan en kinderen huilen, zeuren, treuzelen en pesten om ouderlijke opdrachten af te wenden en in later stadium te weigeren. Ze leren ook eisend gedrag om voordelen op kort termijn te verwerven. De ouders voelen zich op hun beurt moe getergd en machteloos en laten opdrachten meer en meer voor wat ze zijn. Uiteindelijk zijn de ouders slachtoffer van hun inconsequentie. Op termijn zijn ook de kinderen slachtoffer omdat ze weinig frustratietolerantie en doorzettingsvermogen leren.

Coërcief gedrag komt in alle gezinnen voor, doorsnee ouders straffen effectief en weten ongewenst gedrag te stoppen in probleemgezinnen wordt elke opdracht gevolgd door een tegenaanval, om de 2-3 minuten is er sprake van een dwingsituatie. Het grootste deel van de acties bestaat uit het dwarsbomen van de opdracht. De ouder verliest geleidelijk de controle over het gezin. Ouders laten foutief gedrag onbestraft en ze voelen zich machteloos, ouders en kinderen kunnen niet meer op een correcte wijze met elkaar omgaan.

Coërcief gedrag of dwinggedrag

Coërcief gedrag of dwinggedrag of niet-inwilligend gedrag heeft te maken met:

ü  Te weinig of niet uitvoeren van opdrachten en bevelen van ouders

ü  Een beperkte bereidheid om regels na te leven

ü  Een algemeen beperkte meewerkende houding

In de hulpverlening wordt dwinggedrag opgesplitst in weigergedrag en eisend gedrag.

Weigergedrag wijst op het systematisch naast zich neerleggen van opdrachten

Eisend gedrag wijst op aandringen zeuren of andersoortig afdwingen van persoonlijke voordelen

Patterson: het vierfasenmodel

Dit model volgt het leven van kleutertijd, basisschooltijd, adolescentie en volwassenheid en komt steeds andere problematiek tegen.

In de kleutertijd zeuren en dwingen kinderen vaak al in zo sterke mate dat het echte huistirannen worden

Op de basisschool kunnen ze door hun dwingend gedrag veelal niet met andere kinderen overweg en worden buitengesloten bij spelletjes, zo leren ze minder sociale vaardigheden, en ze zijn bij volwassenen ook niet geliefd. Ze hebben moeite met het aanvaarden van negatieve feedback. Zowel op prestatief en sociaal gebied wordt onder gepresteerd. Gebrek aan frustratietolerantie en doorzettingsvermogen verslechtert de toestand, kinderen kunnen hierop reageren met een stemmingsstoornis. Emotionele moeilijkheden worden als oorzaak gezien en niet als gevolg van gedragsproblemen

In het voortgezet onderwijs gaat het bergafwaarts. Ouders worden als identificatiepersonen en gezagsdragers verworpen en op school kan er gemakkelijk aangesloten worden bij andere jongeren, die er hetzelfde voorstaan. De straattijd wordt uitgebreid, de jongeren zijn overdag bijna nooit thuis Regel en norm overtredend gedrag is het gevolg. Er ontstaat een anti-houding, anti-school, anti-gezag.

Er ontwikkelt zich een laag zelfgevoel en perspectiefloosheid. De deviante leeftijdsgenoten versterken de antisociale ontwikkeling terwijl ook emotionele moeilijkheden en stemmingswisselingen en het laag zelfwaarderingsgevoel er gevolg van zijn.

In de volwassenheid zetten deze problemen zich voort. Meestal volgt een beperkte sociale integratie,

Meer kans op een slechte werkgeschiedenis, slechte partnerrelaties en komen frequenter in contact met gerechtelijke en psychiatrische instanties

De drie ontwikkelingspaden van Loeber

Het drie-paden ontwikkelingsmodel, geeft aan welk pad gevolgd wordt van minder ernstige moeilijkheden naar meer ernstige.

Hij onderscheidt drie paden en tegelijk ook drie typen gedragsstoornissen

Een autoriteiten conflicten-pad startend met vroegtijdig halsstarrig en weerspannig gedrag, dit evolueert via ernstige ongehoorzaamheid, naar vroegtijdige onafhankelijkheid en vermijding van contact via spijbelen, ’s avonds laat op straat blijven of van huis weglopen

Een openlijk agressie – gewelddadig antisociaal ontwikkelings pad, waarbij men via pesten en lastigvallen, via openlijk vechten, naar gewelddadige delicten als beroving, overval en verkrachting evolueert.

Een heimelijk antisociaal ontwikkelingspad, waarbij men via winkeldiefstallen en frequent liegen, via clandestien vandalisme en brandstichting evolueert naar inbraak, ernstige diefstal fraude en oplichting

Het aantal jongeren per deelgroep daalt naarmate ze ouder worden

Aandachtspunten:

Ernstig gedragsgestoorde jongeren hebben meestal alle stappen doorgemaakt

De stappen zijn niet dwingend, late starters stappen later in en eerder uit.

Jongeren kunnen tegelijkertijd verschillende ontwikkelingspaden bewandelen

Omgevingsfactoren

Bij omgevingsfactoren worden de volgende zaken genoemd:

Ouderlijke betrokkenheid, hechting en verbondenheid spelen hierbij een rol

Positieve bekrachtiging, aanmoedigen en belonen van sociaal gewenst gedrag

Problemen oplossen, kwaliteit van de ouders om samen met jongeren problemen af te lijnen en uiteindelijk liefst gezamenlijk te beslissen wat te doen.

Discipline; indijken van sociaal ongewenst gedrag

Monitoring ofwel toezicht, overzicht houden; wat, waar, wanneer, met wie en tot wanneer zijn hierbij cruciale aandachtspunten

Met liefde alleen redt men het niet, zeker niet als men gedragsmoeilijkheden wil aanpakken.

Sommige ouders die de discipline van hun kinderen niet ernstig nemen of om allerlei redenen te weinig motivatie hiervoor op kunnen brengen, menen dat ze dit na verloop van tijd alsnog kunnen rechtzetten, dit klopt echter niet

Disciplinering en monitoring hebben grote gevolgen voor de behandeling van gedragsmoeilijkheden, ook positieve reďnforcement alleen levert onvoldoende resultaat op.

Plastisch gezien kan discipline gezien worden als het wieden van een pas aangeplante tuin. Het vroegtijdig weghalen van onkruid maakt dat het niet verder woekert, maar ook dat sociaal gewenst gedrag kans krijgt om zich te ontwikkelen

Positieve reďnforcement is nodig om niet in een negatieve spiraal terecht te komen

Los van de genoemde factoren spelen de volgende zaken een grote rol:

Ouderlijke vaardigheden en competentie

Ouderlijke agressie; de vaardigheid om, om te gaan met agressie is een krachtige voorspeller voor delinquentie

Contextuele factoren

Dit zijn alle omgevingsfactoren met uitsluiting van ouderlijke vaardigheden

Voorbeelden: 1. Dynamische factoren

stress, negatieve life events, financiële problemen gezondheidsproblemen, gezinsovergangsfasen (start van adolescentie, echtscheiding, re-partnering) werkeloosheid, langdurige ziekte en de kwaliteit van de echtelijke relatie

Voorbeelden: 2. Statische factoren

Armoede, negatieve grootouderlijke invloed, criminologe buurten, anti sociaal gedrag bij ouderen, depressiviteit, middelen gebruik en een algemeen vermijdend gedrag.

Samenhang met andere probleemgebieden

ADHD, groot risico op gedragsstoornissen, vooral impulsiviteit en hyperactiviteit

Intelligentie

De school, jongeren hebben meer gedragsmoeilijkheden naarmate ze meer gestraft worden, naarmate er een beperkt engagement is voor schoolactiviteiten en naarmate de verwachtingen van de leraren sterker negatief zijn, (schoolklimaat) vooral de combinatie van een gerichte didactische houding van de leraar en een stimulerende en bekrachtigende houding zijn voorspellers van gedrag/gedragsproblemen.

Verwaarlozing; verwerping door ouders is een belangrijke factor echter gedragsstoornissen ontstaan niet vanuit ouderlijke verwaarlozing, maar vanuit een slecht evoluerend interactieproces tussen ouder en kind.

Druggebruik, niet bij alle druggebruikers constateren we gedragsproblemen

Kindermishandeling dagelijks voorkomend, vooral negerend en weinig betrokken gedrag van ouders is funester

Depressie dit is wel het meest gerapporteerde gezondheidsprobleem in de adolescentie. (sterk verband)

Samengevat door: mevr. Drs. JPM de Pauw-Voets, orthopedagoog

Bron: Jos Peeters uitgeverij Garant ISBN 90-5350-875-9

HOME (www.orthopedagogiek.com)

 

Home ] Up ]
Send mail to jpm.voets@orthopedagogiek.com with questions or comments about this web site.
Copyright © 1998
Last modified: 30/06/2017