Website orthopedagogiek

 Aanvraagformulier intelligentietest (capaciteitenonderzoek)
 

 


Intelligentie Testen (door de COTAN beoordeeld)
 
Wat zijn goede intelligentietesten
 
Goede intelligentietesten zijn testen die individueel worden afgenomen. Groepstesten zoals de N.I.O. worden gebruikt in het basisonderwijs om een advisering te kunnen geven naar het V.O. (Voortgezet onderwijs) Ze kunnen echter grote afwijkingen geven met de WISC III 2002 is mijn ervaring. (Faalangst, groepslawaai kunnen een kind doen onderpresteren)
 
Goede intelligentietesten worden individueel afgenomen en geven informatie op de volgende gebieden:
1. Hoe is de verbale (alles wat met taal te maken heeft) ontwikkeling van het kind.
2. Hoe is de performale (alles wat niet met taal te maken heeft) ontwikkeling van het kind.
3. Wat kom ik te weten over de geheugenfuncties.
4. Hoe is zijn planningsgedrag. (Hoe pakt het kind een probleem aan)
5. Hoe is zijn concentratievermogen.
6. Hoe staat het met zijn algemene ontwikkeling.
 
Waarom worden goede intelligentietesten individueel afgenomen?
Bij goede intelligentietesten is het de bedoeling dat uw kind wordt geobserveerd. Observaties zeggen veel over het kind. Dit kan onvoldoende bij groepstesten waar veel kinderen stress van krijgen waardoor de uitslag vaak wordt vertekend.
 
Wat zeggen groepsgewijs afgenomen testen over kinderen?
Groepsintelligentietesten zijn alleen geschikt ter ondersteuning van een schooladvies, dus bij twijfel kunnen ze wat aanvullende informatie geven.
 
Wat kan ik met een testuitslag?
Met een testuitslag is het mogelijk gerichte adviezen te geven over de sterke- en de zwakke kanten van het kind.
Testuitslagen moeten dan ook uitgebreid worden besproken, anders zijn ze niet zo waardevol.
 
Is een testuitslag absoluut?
Nee, er bestaan géén kinderen met een IQ van b.v. 106. Het getal is indicatief en zegt iets over de situatie van nu. Het is ook zo dat testen onderling andere scores geven.
De RAKIT spreekt van een RAKIT IQ en dat kan afwijken van het IQ wat een kind op de WISC behaalt.
De RAKIT die kinderen zowel performaal als verbaal test kan sterk afwijken van de SON en de RAVEN SPM die kinderen alleen non-verbaal aanspreekt. Toch zijn beide testen zeer nuttig!
M.a.w. het gaat op de eerste plaats om de sterke- en zwakke kanten van een kind in kaart te brengen. Dát is de bedoeling van iedere intelligentietest.
Kinderen moeten gebruik kunnen maken van hun sterke kanten en hun zwakke kanten kunnen verbeteren.
 
Een overzicht van de meest gangbare individueel af te nemen intelligentietesten
 
Revisie Amsterdamse kinder intelligentietest (RAKIT)
Doel: Bepalen van het intelligentieniveau
Populatie: Kinderen van 4 tot 11 jaar
Beschrijving en scoring
De RAKIT bestaat uit 12 subtests.
De subtests meten voor de jongste leeftijdsgroep (4-5 jaar): verbaal leren en -vlotheid, ruimtelijk-perceptueel redeneren, sequentieel geheugen en kwantiteit.
Voor de oudste groep (5-11) meten de tests de volgende factoren: perceptueel redeneren, verbaal leren, ruimtelijk oriënteren en tempo en verbale vlotheid. De verkorte vorm bestaat uit 5 resp. 6 subtests. De ruwe subtestscores kunnen worden omgezet in standaard scores. Voor 2 subtests (Verbale Analogieën en Exclusie) zijn leer-potentieelprocedures ontwikkeld.
Bij de tweede oplage van de RAKIT worden twee speciale handleidingen toegevoegd: één voor het speciaal onderwijs en één voor kinderen met een allochtoon-etnische achtergrond. Subtestscores kunnen worden omgezet in factor- en (verkorte vorm) deviatie-IQscores.
Normen voor allochtone kinderen en leerlingen in het speciaal onderwijs zijn beschikbaar.
Tijdsduur: Minimaal afhankelijk van het kind
Wijze van afname: Individueel door psychologen of psychodiagnostisch geschoolde orthopedagogen.
De Rakit wordt door de COTAN gewaardeerd met een maximale score van 14 punten.
 
Snijders-Oomen Non-verbale Intelligentietest  (SON-R)
Doel: Bepalen van het intelligentieniveau
Populatie: Niet-verbale Intelligentietest voor kinderen van 2,5 tot 17 jaar; geschikt voor doven en slechthorenden, taal- en spraakgestoorden, geremde en moeilijk motiveerbare kinderen en allochtonen.

De SON-R 5.5-17

De SON-R 5.5-17 vervangt zowel de SSON 7-17 als de SON-'58.
De auteurs van de test zijn: J.Th. Snijders, N. Snijders-Oomen, J.A. Laros, M.A.H. Huijnen en P.J. Tellegen.

Samenstelling

De test bestaat uit zeven subtests: Categorieën, Analogieën, Situaties, Stripverhalen, Mozaïeken, Patronen en Zoekplaten.
De eerste drie zijn meerkeuze-tests, de andere vier zijn handelingstests.
Bij de handelingstests moet de oplossing op een actieve manier gezocht worden waardoor gedragsobservatie mogelijk is.
Op grond van de inhoud kunnen de subtests in vier groepen worden verdeeld: abstracte redeneertests (Categorieën en Analogieën), concrete redeneertests (Situaties en Stripverhalen), ruimtelijke tests (Mozaïeken en Patronen), en perceptuele tests (Zoekplaten).
Een belangrijk verschil met de voorgaande SON-tests is dat geen aparte geheugentests zijn opgenomen.

Testafname

In de Handleiding zijn de verbale en de niet-verbale instructie naast elkaar afgedrukt. Beide instructies zijn zoveel mogelijk equivalent. Als hulp voor de onderzoeker staan de belangrijkste punten van de instructie op het scoreformulier.
In twee opzichten wijkt de testprocedure af van wat gebruikelijk is. In de eerste plaats wordt van een adaptieve procedure gebruik gemaakt waardoor het aantal aangeboden items ongeveer gehalveerd wordt. In de tweede plaats wordt na ieder item verteld of de oplossing goed of fout is.
De afname van de test duurt ongeveer anderhalf tot twee uur. (Er dienen echter voldoende pauzes te worden genomen bij de afname van deze test)

Normering

De normering van de test is gebaseerd op een landelijk representatieve steekproef van 1350 kinderen van 6 tot en met 14 jaar. Door extrapolatie zijn de normen uitgebreid naar 5.5 - 17 jaar. Voor het berekenen van genormeerde scores zijn normtabellen voor 38 leeftijdsgroepen beschikbaar. Men kan ook van het computerprogramma gebruik maken.
De totale testuitkomst wordt weergegeven als IQ-score (met waarschijnlijkheidsinterval), als percentielscore en als referentieleeftijd.
In aanvulling op het onderzoek bij horende kinderen, zijn 768 dove kinderen met de SON-R 5.5-17 onderzocht. Voor doven kan de totaalscore op de test worden weergegeven als percentielscore binnen de dovenpopulatie.

Betrouwbaarheid

De betrouwbaarheid van de subtests is gemiddeld .76. De betrouwbaarheid van de totaalscore is .93.
Bij de dove kinderen is de correlatie .76 met scores op eerdere versies van de test die meer dan drie jaar daarvoor waren afgenomen.

Validiteit

De validiteit van de SON-R 5.5-17 blijkt onder meer uit de duidelijke samenhang met indicatoren voor schoolsucces, zoals schooltype, zitten blijven en rapport cijfers (R=.59). De correlatie met de CITO eindtoets is .66.
In de Handleiding wordt verder uitgebreid ingegaan op de prestaties van dove kinderen en van allochtone kinderen en op de samenhang van de testprestaties met socio-economische variabelen.

Computerprogramma

Bij de test wordt standaard een vrij kopieerbaar computerprogramma geleverd waarmee de genormeerde scores worden berekend. Een Windows-versie van dit DOS-programma is in voorbereiding.
Alle uitkomsten worden berekend en afgedrukt nadat de geboortedatum, de testdatum en de ruwe scores zijn ingevoerd. Met het programma worden de genormeerde scores gebaseerd op de exacte leeftijd. Daarnaast biedt het programma in vergelijking tot de normtabellen belangrijke extra mogelijkheden.

Testmateriaal

De complete testset van de SON-R 5.5-17 bestaat uit het testmateriaal van vijf subtests en het computerprogramma, verpakt in een donkergroene kunststof koffer.
De Handleiding, de subtests Zoekplaten en Patronen en de Scoreformulieren worden apart geleverd.

Handleiding en Verantwoording

De “Handleiding en Verantwoording” van de SON-R 5.5-17 is verkrijgbaar in het Nederlands, Engels en Duits. De auteurs zijn J.Th. Snijders, Introductie

De SON-R 2.5-7 en de SON-R 5.5-17 zijn de laatste revisies, voor jonge en voor oudere kinderen, van de Snijders-Oomen Niet-verbale Intelligentietest.

De SON-R tests zijn algemeen toepasbare intelligentietests waarbij het gebruik van gesproken of geschreven taal niet noodzakelijk is.
De SON-R tests zijn daarom in het bijzonder geschikt voor kinderen met handicaps in de verbale communicatie en met taalproblemen.
Dit betreft kinderen met taal-, spraak- en gehoorproblemen, dove kinderen, autistische kinderen, kinderen met een ontwikkelingsachterstand en leerproblemen, allochtone kinderen die anderstalig zijn opgegroeid, en kinderen en volwassenen die verstandelijk gehandicapt zijn.

De subtests van de SON-R hebben betrekking op abstract en concreet redeneren, ruimtelijk inzicht en visuele perceptie.

Kenmerkende eigenschappen van de testafname zijn de feedback die na ieder item gegeven wordt en de adaptieve testprocedure.

COTAN Beoordeling

De tests zijn beoordeeld door de COTAN, de Commissie Testaangelegenheden van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP).
De beoordelingscategorieën zijn: onvoldoende, voldoende en goed.
Het oordeel over de SON-tests is als volgt:

SON-R 5.5-17
Uitgangspunten bij de testconstructie: goed
Kwaliteit van het testmateriaal:goed
Kwaliteit van de handleiding: goed
Normen: goed
Betrouwbaarheid: goed
Begripsvaliditeit: goed
Criteriumvalidit: goed
Beide tests zijn buitengewoon positief beoordeeld.
(Bron: Evers, van Vliet-Mulder & Groot, 2000. Documentatie van tests en testresearch in Nederland. Assen: Van Gorcum / NIP)
P.J. Tellegen en J.A. Laros.

WISC III 2002
Wechsler intelligence scale for children – Revised (WISC-III)
Doel: Bepalen van het intelligentieniveau
Populatie: Kinderen van 6 tot 16 jaar
Beschrijving en scoring:
Zes verbale (informatie, overeenkomsten, rekenen, woordkennis, begrijpen, cijferreeksen) en zeven niet-verbale subtests (onvolledige tekeningen, plaatjes ordenen, blokpatronen, figuurleggen, substitutie deel A en B, doolhoven, symbolen vergelijken deel A en B).
                       
Elke subtest heeft een oplopende moeilijkheidsgraad; voor elke subtest
worden begin- en afbreekregels gegeven. Bij verschillende subtests wordt
met tijdslimieten gewerkt.
Ruwe subtestscores worden omgezet in genormaliseerde standaardscores. Optelling van de standaardscores van diverse combinaties van subtests levert een somscore op die weer kan worden omgezet in een IQ-score.
Normen: Er is één normgroep voor Nederlandse en Vlaamse kinderen.
Tijdsduur: Afhankelijk van het kind.
Wijze van afname
Individueel door psychologen of psychodiagnostisch geschoolde orthopedagogen
 
COTAN-beoordeling
Gegeven de beoordelingscriteria van de COTAN is de WISC-III NL, op één punt na, voldoende tot goed bevonden: I. Uitgangspunten bij de testconstructie: goed, IIa. Kwaliteit van het testmateriaal: goed, IIb. Kwaliteit van de handleiding: goed, III. Normen: voldoende, IV. Betrouwbaarheid: voldoende, Va. Begripsvaliditeit: voldoende, Vb. Criteriumvaliditeit: onvoldoende, NB. Er is een start gemaakt met onderzoek voor de criteriumvaliditeit, maar vooralsnog zijn hiervoor nog onvoldoende gegevens beschikbaar. Zodra deze gegevens beschikbaar zijn zullen wij deze bekend maken via onze website of u kunt doorlinken naar de uitgever van de test: www.pearson-nl.com
 
Leidse diagnostische test (LDT)
Doel: Bepaling van het intelligentieniveau
Populatie: Kinderen van 4 tot 8 jaar
Beschrijving en scoring
De test is ontwikkeld naar een heuristisch model van Mark betreffende de hiërarchische organisatie en ontwikkeling van functies binnen kanalen (gekarakteriseerd aan de hand van input-output combinaties: bijv. visueel-motorisch kanaal). Er zijn acht subtests met ieder een kenmerkende input-output combinatie. Hierdoor is het mogelijk de 'probleemkanalen' te analyseren (profiel).
De subtests zijn:
Blokpatronen, Vouwblaadjes, Natikken, Woordenspan, Plaatjes, Aanwijzen, Zinnen nazeggen, Verhaaltje Vragen en Begrip en Inzicht. 
Afname van een verkorte vorm is mogelijk.
Normen: De ruwe scores van de subtests kunnen worden omgezet in standaard scores.
De som van de standaard scores kan worden omgezet in een Deviatie-IQ-score.
De acht halfjaarlijkse leeftijdsnormtabellen zijn gebaseerd op gegevens van ruim 1100 kinderen.
Tijdsduur: Ca. 50 tot 75 min. verkorte vorm: ca. 30 tot 50 min
Wijze van afnemen: Individueel door psychologen of psychodiagnostisch geschoolde orthopedagogen.
De LDT wordt door de COTAN gewaardeerd met een score van 11 punten.
 
WPPSI voor kleuters (De WPPSI-R wordt vervangen door de WPPSI III)
Doel: Bepalen van het intelligentieniveau
Populatie: Kinderen van 4 tot 6 ½ jaar.  
Beschrijving en scoring:
Het bestaat uit zes verbale sub-tests (vragen die mondeling gesteld worden en mondeling beantwoord): informatie, begrijpen, rekenen, woordenschat, overeenkomsten en zinnen vijf performale subtests (opdrachten op papier of ruimtelijk) geometrische  figuren, blokpatronen, doolhoven, onvolledige tekeningen, dierenhuis. Er wordt gewerkt met puzzels, doolhof, blokjes en vouwblaadjes.
Normen De uitslag is een totaal IQ, een verbaal en performaal IQ
Tijdsduur: afhankelijk van het kind
Wijze van afnemen:
Individueel door psychologen of psycho diagnostisch geschoolde orthopedagogen
 
De WPPSI-R wordt beoordeeld met 4 punten en wordt als “onvoldoende” gekwalificeerd. Pearson heeft de test uit de handel genomen en vervangen door de WPPSI-III.
 
De WPPSI III is inmiddels goedgekeurd door de COTAN met een totaal van 11 punten
 
Overzicht van de COTAN-beoordelingen van intelligentietests en ontwikkelingsschalen
Test
Uitgangspunten
testconstructie
Kwaliteit
testmateriaal
Kwaliteit
handleiding
Normen
Betrouw-
baarheid
Begrips-
validiteit
Criterium-
validiteit
Totaal
DOS
g
v
v
g
v
o
v
8
BOS 2-30
g
g
g
v
v
v
v
10
GOS 2.5-4.5
g
g
g
g
g
g
o
12
MOS 2.5-8.5
o
g
v
o
o
o
o
3
SON-R 2.5-7
g
g
g
g
g
g
g
14
WPPSI-R
o
g
v
o
o
v
o
4

WPPSI-III

g g g v v g v 11
LDT
g
g
g
g
v
v
v
11
RAKIT
g
g
g
g
g
g
g
14
SON-R 5.5-17
g
g
g
g
g
g
g
14

WISC III

g g g v** v v o 9
WISC-R*
g
g
g
g
v
v
o
10
LEM
v
g
g
o
g
v
v
9
g = goed (2 punten), v = voldoende (1 punt), o = onvoldoende (0 punt)

** De normering is inmiddels aangepast.

*De Wisc RN is vervangen door de Wisc III 2002 NL
 
HOME (www.orthopedagogiek.com)
 

 

Home ] Up ]
Send mail to jpm.voets@orthopedagogiek.com with questions or comments about this web site.
Copyright © 1998
Last modified: 22/9/2017